Status dziecka ?o?nierza w ?wietle mi?dzynarodowego prawa humanitarnego

Dziecku miecza nie dawaj
Wedle teoretykw prawa, woluntariuszy organizacji pozarz?dowych oraz wszystkich osb zajmuj?cych si? zawodowo psychologi? i pedagogik? - dzieci to jedna z najbardziej potrzebuj?cych ochrony i opieki, podczas konfliktu zbrojnego, kategoria ludno?ci cywilnej. W czasach nowo?ytnych pod koniec XIV wieku, w 1393 r. kantony szwajcarskie zawar?y pakt w Sempach, w ktrym m.in. zadeklarowa?y, ?e kobiety musz? by? chronione przed skutkami wojny. Natomiast na pocz?tku XV wieku husyci uznali, ?e w czasie dzia?a? wojennych specjalna ochrona, oprcz kobiet nale?y si? tak?e dzieciom, miejscom kultu religijnego, m?ynom i innym urz?dzeniom przeznaczonym dla wy?ywienia i ochrony ludno?ci cywilnej.
W tym duchu zosta?a uchwalona w 1959 r. Deklaracja praw dziecka, przez ZO ONZ, ktra postanawia, ?e dziecko we wszystkich okoliczno?ciach b?dzie w?rd pierwszych otrzymuj?cych ochron? i pomoc. By?a to tak?e nawi?zanie do ducha i litery Konwencji genewskich z 1949 r. oraz do prac Mi?dzynarodowej Unii Pomocy Dzieciom, ktra ju? w 1932 przygotowa?a opracowanie na temat negatywnych skutkw wojny wobec dzieci i m?odzie?y, a w 1939 r. przygotowa?a projekt umowy o ochronie dzieci podczas konfliktu zbrojnego. Prace tej organizacji nie zosta?y zaprzepaszczone, bo wiele postanowie? projektu zosta?o uwzgl?dnionych w IV Konwencji genewskiej z 1949 r. o ochronie osb cywilnych podczas wojny.
Dokonuj?c analizy statusu prawnego dzieci w konfliktach zbrojnych, nale?y odnie?? si? do poj?cia dziecko, tzn. podmiotu, ktremu przys?uguje konkretny katalog praw wynikaj?cy z przepisw mi?dzynarodowego prawa humanitarnego. Ta na pozr wydawa?oby si? prosta czynno?? interpretacyjna mo?e nastr?cza? sporo trudno?ci na gruncie prawa mi?dzynarodowego i prawa krajowego. A zatem nale?y okre?li?, od i do jakiego momentu mamy do czynienia z dzieckiem, tj. musimy wskaza? granice wiekowe okresu dzieci?cego.
Wskazane jest odnie?? si? do art. 1 Konwencji o prawach dziecka, ktry stwierdza, i? dziecko oznacza ka?d? istot? ludzk? w wieku poni?ej osiemnastu lat, chyba ?e zgodnie z prawem odnosz?cym si? do dziecka uzyska ono wcze?niej pe?noletnio?? . Jak widzimy autorzy konwencji w art. 1 ograniczyli si? do wskazania grnej granicy wiekowej na poziomie osiemnastu lat. Taka definicja pozwala na obj?cie zakresem konwencji osoby w wieku dzieci?cym (niemowl?cym) jak i m?odzie?czym. Konwencja dopuszcza mo?liwo?? odr?bnego uregulowania zasad osi?gania pe?noletno?ci w prawie krajowym. Taka sytuacja istnieje w Polsce od kilkudziesi?ciu lat. W ?wietle obowi?zuj?cego prawa polskiego pe?noletnim jest ten, kto uko?czy? 18 lat, a tak?e ma?oletni, ktry zawar? zwi?zek ma??e?ski (art. 10 1 i 2 kodeksu cywilnego z 1964 r.). Zawarcie ma??e?stwa jest rwnoznaczne z uzyskaniem przez te osoby pe?noletno?ci i to w sposb trwa?y, tzn. osoby te nie trac? jej w razie ewentualnego p?niejszego uniewa?nienia lub rozwi?zania ma??e?stwa. O pe?noletno?ci nale?y mwi? tak?e w kontek?cie prawa karnego zgodnie z art. kodeksu karnego z 1997 r. na zasadach okre?lonych w tym kodeksie odpowiada ten, kto pope?niania czyn zabroniony po uko?czeniu 17 lat.

Obecnie w r?nych konfliktach zbrojnych na wiecie bierze udzia? ponad 300 tysi?cy dzieci poni?ej 18 roku ?ycia. W ostatnich kilkunastu latach dzieci w wieku od 10 do 16 lat uczestniczy?y w wojnach w 26 krajach. Na przyk?ad w wojnie wewn?trznej w Sierra Leone w 1991 roku uczestniczy?o 5 tysi?cy dzieci. Do udzia?u w walkach zmuszali je zarwno armia rz?dowa jak i rebelianci. Aby aktywnie uczestniczy?y w walce i zabija?y ?o?nierzy przeciwnika podawano im narkotyki.
Jeszcze w 2002 roku w Etiopii do armii wcielana by?y dzieci w wieku powy?ej 15 lat. W?rd nich by?o wiele dziewcz?t, ktre zmuszane by?y przede wszystkim do ?wiadczenia us?ug seksualnych dla ?o?nierzy. W Wielkiej Brytanii do armii wst?powa? mog?y osoby po uko?czeniu 16 roku ?ycia. Pod koniec 2002 roku w armii brytyjskiej s?u?y?o 5, 5 tysi?ca m?odocianych ?o?nierzy. Niepe?noletni brali tak?e udzia? w wojnie o Falklandy.
Wed?ug szacunkw organizacji humanitarnej Human Rights Watch ponad 20 procent ?o?nierzy w 350 tysi?cznej birma?skiej armii ma mniej ni? 18 lat. Tak wi?c w ?wietle tych danych Birma jest krajem, w ktrym najwi?cej dzieci s?u?y w armii. W wi?kszo?ci przypadkw zosta?y one zmuszone do udzia?u w wojnie z oddzia?ami antyrz?dowymi wbrew w?asnej woli. Niektrzy z nich mieli dwana?cie lat gdy po raz pierwszy znalaz?y si? na polu bitwy wyposa?eni w mundur i pistolet regularnej armii birma?skiej. Wed?ug Human Rights Watch ma?oletnich rekrutw dostarczaj? do punktw werbunkowych policjanci i ?o?nierzy. Za jednego zwerbowanego rekruta otrzymuj? wynagrodzenie rwne tygodniowej pensji. Ch?opcy s? werbowani na przystankach, targowiskach. Niejednokrotnie pod przymusem i szanta?em zmuszani s? do s?u?by wojskowej. Do takiego post?powania zach?ca specjalny rz?dowy program pozyskiwania rekrutw. W jego ramach ?o?nierze, ktrzy ods?u?yli w armii pi?? lat, maj? prawo zosta? zwolnieni do rezerwy, o ile przyprowadz? zast?pc? na swoje miejsce. Zatem program rekrutacji odbywa si? zgodnie z prawem birma?skim.
W?rd utworzonych przez mniejszo?ci etniczne oddzia?w antyrz?dowych, walcz? tak?e m?odociani poni?ej 18 roku ?ycia. Oddzia?y zbrojne, ktre zwalczaj? rz?d birma?ski traktuj? problem dzieci w oddzia?ach partyzanckich tak samo jak si?y zbrojne Birmy. Wed?ug r?nych danych si?y zbrojne bojownikw antyrz?dowych, skupione w 30 oddzia?ach partyzanckich licz? oko?o 6, 5 tysi?ca ch?opcw poni?ej 18 roku ?ycia. Wedle dowdcw si? m?odociani wst?puj? do si? antyrz?dowych na ochotnika. Powodem tego s? przest?pstwa i zbrodnie pope?nione przez wojska rz?dowe na ludno?ci cywilnej. A zatem m?odociani wst?puj? do si? antyrz?dowych jako reakcja na dzia?alno?? armii birma?skiej przeciwko miejscowej ludno?ci cywilnej.
Dzieci ?o?nierze. Liczba nieletnich walcz?cych w konfliktach zbrojnych w latach 2003-2004:


Lp. Kraj Liczba uczestnikw Uwagi
1. Czeczenia Brak precyzyjnych danych
2. Kraje by?ej Jugos?awii Brak precyzyjnych danych
3. Irak Brak precyzyjnych danych
4. Izrael Brak precyzyjnych danych
5. Sudan 9000 ty?.
6. Czad 600
7. Sierra Leone 10 000 W ca?ym konflikcie
8. Liberia 15 000 W ca?ym konflikcie
9. Wybrze?e Ko?ci S?oniowej Brak precyzyjnych danych
10. Kolumbia 14000 16 000
11. Angola 11000 W ca?ym konflikcie
12. Somalia Brak precyzyjnych danych
13. Uganda 10000
14. Rwanda Brak precyzyjnych danych
15. Burundii 8000
16. Demokratyczna Republika Konga 23000-30 000
17. Afganistan 8000
18. Sri Lanka 1 300
19. Nepal Brak precyzyjnych danych
20. Myanmar 76 000
21. Filipiny Brak precyzyjnych danych
22. Indonezja Brak precyzyjnych danych
23. Zambia Brak precyzyjnych danych

?rd?o: opracowanie w?asne na podstawie; UNICEF, Departament Stanu USA. Dane z lat 2003-2004.



W raporcie Departamentu Stanu o przestrzeganiu praw cz?owieka w ?wiecie, Sri Lanka, Filipiny, Uganda, Birma i Kolumbia wyst?puj? jako kraje gdzie najcz??ciej wciela si? dzieci do si? zbrojnych. Organizacja Tamilskich Tygrysw walcz?ca o oderwanie p?nocy i wschodniej cz??ci Sri Lanki w skali masowej wciela dzieci do swych oddzia?w partyzanckich. W raporcie Departamentu Stanu na temat Tamilskich Tygrysw uj?tych przez oddzia?y rz?dowe - mowa jest o dzieciach, ktre zosta?y wcielone do oddzia?w partyzanckich w wieku 13 - 18 lat - niektre z ci??kimi ranami postrza?owymi, inne z kapsu?kami trucizny, ktre kazano im po?kn??, gdy by zosta?y schwytane.
Przepisy prawa mi?dzynarodowego chroni?ce dziecko w czasie konfliktu zbrojnego s? dwojakiego rodzaju.
Po pierwsze, w odniesieniu do dzieci znajduj? zastosowanie w szerokim zakresie przepisy prawa humanitarnego dotycz?ce ochrony ludno?ci cywilnej w konfliktach zbrojnych, poniewa? dzieci s? cz??ci? ludno?ci cywilnej.
Po drugie, po do?wiadczeniach II wojny ?wiatowej przyj?to okre?lon? liczba przepisw szczeglnych dotycz?cych tylko ochrony dzieci w konfliktach zbrojnych. Uznano, ?e dotychczasowa ochrona ludno?ci cywilnej jest niedostateczna i dlatego przepisy z tego zakresu zosta?y rozwini?te w IV konwencji genewskiej z 1949 r. ?rd?ami prawa humanitarnego w zakresie ochrony dziecka w czasie konfliktw zbrojnych s? g?ownie przepisy konwencji genewskich z 1949 r. dotycz?cy ochrony ofiar wojny, a zw?aszcza przepisy IV konwencji dotycz?cej ochrony osb cywilnych podczas wojny oraz dwa protoko?y dodatkowe do konwencji genewskich uchwalone w 1997 r.
Przepisy oglne maj? swj pocz?tek w po?owie XIX wieku, gdy tworzono podwaliny pod rozwj prawa wojennego. To w deklaracji petersburskiej z 1868 r. zapisano, ?e jedynym legalnym celem, jaki pa?stwa winny sobie stawia? w czasie wojny, jest os?abienie si? zbrojnych nieprzyjaciela, a w art. 22 Regulaminu haskiego uj?to to w nast?puj?cy sposb, Strony wojuj?ce nie maj? nieograniczonego prawa wyboru ?rodkw szkodzenia nieprzyjacielowi. Natomiast w uchwalonym w 1977 r. protokole dodatkowym I do konwencji genewskich z 1949 r. w art. 48 czytamy: W celu zapewnienia poszanowania i ochrony ludno?ci cywilnej oraz dbr o charakterze cywilnym Strony konfliktu powinny zawsze odr?nia? ludno?? cywiln? od kombatantw oraz dobra o charakterze cywilnym od celw wojskowych i w zwi?zku z tym kierowa? swoje operacje jedynie przeciwko celom wojskowym.
Wymienione zasady wskazuj? na obowi?zek zapewnienia szczeglnej ochrony dzieciom. Wynika to z tego, ?e dzieci nara?one s? na dotkliwe skutki konfliktw zbrojnych.
Zgodnie z postanowieniami IV konwencji genewskiej z 1949 r. (Tytu? II. Oglna ochrona ludno?ci przed niektrymi skutkami wojny) dzieci jako cz??? ludno?ci cywilnej korzystaj? z ochrony oglnej przys?uguj?cej w mi?dzynarodowych konfliktach zbrojnych: postanowienia niniejszego tytu?u dotycz? ca?ej ludno?ci cywilnej krajw w konflikcie bez ?adnej r?nicy ze wzgl?du na ras?, narodowo??, religi? lub przekonania polityczne i zmierzaj? do z?agodzenia cierpie? wywo?anych przez wojn? (art. 13).
Sytuacja prawna i traktowanie ludno?ci cywilnej podlegaj?cej ochronie zosta?a wzmocniona dodatkowo przez art. 27 IV konwencji, ktry stanowi: Osoby podlegaj?ce ochronie maj? we wszelkich okoliczno?ciach prawo do poszanowania ich osoby, honoru, praw rodzinnych, przekona? i praktyk religijnych, zwyczajw i obyczajw. B?d? zawsze traktowane w sposb humanitarny i chronione, zw?aszcza przed aktami gwa?tu i zastraszania, przed zniewagami i ciekawo?ci? publiczn?. W ramach ochrony oglnej ludno?ci cywilnej przed niektrymi skutkami wojny tworzy si? strefy i miejscowo?ci sanitarne. Jest to szczeg?owe postanowienie wynikaj?ce z art. 14 IV konwencji genewskiej. Tworzenie takich stref i miejscowo?ci odbywa si? ju? w czasie pokoju oraz po rozpocz?ciu dzia?a? wojennych na w?asnym terytorium, a w razie potrzeby i na terytoriach okupowanych. Strefy takie powstaj? na podstawie uk?adw zawieranych pomi?dzy stronami konfliktu. Organizuje si? je tak, aby mog?y chroni? przed skutkami wojny rannych i chorych, kaleki, starcw i dzieci w wieku poni?ej lat 15, kobiety ci??arne i matki dzieci poni?ej lat 7.
Szczeg?owe postanowienia IV konwencji genewskiej obejmuj? tak?e: ochron? ludno?ci cywilnej na terytoriach okupowanych (Dzia? III. Terytoria okupowane), zasady traktowania osb internowanych (Dzia? IV. Zasady traktowania internowanych), postanowienia dotycz?ce biur informacji (Dzia? V. Biura Informacji i Centralne Biuro Informacji).
Mo?na wyliczy? w sposb enumeratywny wiele postanowie? dotycz?cych ochrony dzieci na gruncie IV Konwencji: a) dzieci o czym ju? wspomniano maj? prawo przebywa? w strefach i miejscowo?ciach sanitarnych (art. 14),
b) dzieci powinny by? w miar? mo?liwo?ci ewakuowane z obszarw obl??onych (art. 17),
c) dzieci do 15 lat maj? prawo otrzymywa? przesy?ki z ?ywno?ci?, odzie?? i ?rodkami wzmacniaj?cymi
( ar. 23),
d) strony konfliktu maj? obowi?zek dopilnowania, aby dzieci do 15 lat osierocone lub od??czone od rodzin w wyniku wojny zosta?y powierzone pod opiek? w miar? mo?liwo?ci osobom o tych samych tradycjach kulturalnych, aby zapewni? dzieciom odbywanie praktyk religijnych i kontynuowa? ich kszta?cenie,
e) dzieci do 15 lat znajduj?ce si? na terytorium pa?stwa nieprzyjacielskiego powinny by? traktowane tak samo, jak dzieci miejscowe (art. 38),
f) pa?stwo okupacyjne zapewni we wsp?pracy z w?adzami lokalnymi dzia?alno?? instytucji zajmuj?cych si? opiek? i kszta?ceniem dzieci (art. 50),
g) pa?stwo okupacyjne nie mo?e zmienia? stanu prawnego dzieci ani zapisywa? ich do podporz?dkowanych sobie formacji i organizacji (art. 50). Ten zapis ma szczeglne znaczenie poniewa? ma zapobiec indoktrynacji i wynaradawianiu dzieci,
h) w Biurach Informacji zajmuj?cych si? rejestracj? osb chronionych powinny by? utworzone specjalne wydzia?y zajmuj?ce si? ustalaniem to?samo?ci dzieci (art. 50),
i) osoby ktre nie uko?czy?y 18 lat nie mog? by? zmuszane do pracy (art. 51),
j) na terytorium okupowanym osoby, ktre w chwili pope?nienia przest?pstwa nie osi?gn??y 18 lat, nie mog? by? skazane na kar? ?mierci (art. 68),
k) na terytorium okupowanym nieletni podejrzani o pope?nienie przest?pstwa lub skazani na kar? pozbawienia wolno?ci powinni by? traktowani w sposb odpowiedni do ich wieku (art. 76),
l) dzieci pozostawione bez opieki na skutek internowanych rodzicw mog? by? internowane razem z nimi(art. 82),
?) dzieciom internowanym razem z rodzicami przys?uguje prawo do dodatkowych racji ?ywno?ciowych (89),
m) dzieci powinny by? w pierwszej kolejno?ci zwolnione z internowania, repatriowane lub przekazane do pa?stwa neutralnego, w miar? mo?liwo?ci jeszcze w czasie trwania dzia?a? wojennych (art. 132),
n) dzieci tak jak kobiety w ci??y lub w po?ogu oraz matki karmi?ce korzystaj? z uprzywilejowanego traktowania przy rozdziale przesy?ek ?ywno?ciowych oraz z lekarstwami (art. 70 Protoko?u dodatkowego I),
p) stronom w konflikcie nie wolno ewakuowa? do obcego kraju innych oprcz w?asnych obywateli, chyba ?e chodzi o czasow? ewakuacj?, ktra sta?a si? konieczna z powa?nych powodw zwi?zanych ze zdrowiem lub leczeniem dzieci albo z ich bezpiecze?stwem. W tego rodzaju przypadkach konieczne jest uzyskanie pisemnej zgody rodzicw lub opiekunw, a je?li do nich nie mo?na dotrze?, ewakuacja mo?e by? dokonana jedynie za pisemn? zgod? osb, ktrym opieka nad dzie?mi zosta?a powierzona przez prawo lub zwyczaj. Ewakuacja powinna odbywa si? pod kontrol? mocarstwa opieku?czego przy podj?ciu wszelkich praktycznie mo?liwych ?rodkw ostro?no?ci dla unikni?cia zagro?enia ewakuacji. Ka?demu ewakuowanemu dziecku powinna by? zapewniona ci?g?a nauka, w tym nauka religii i moralno?ci z godnie z ?yczeniami rodzicw (art. 78 ust. 1 i 2).

Nieliczne postanowienia Regulaminu haskiego z 1907 r. dotycz?ce ochrony ludno?ci cywilnej w konfliktach zbrojnych zosta?y rozwini?te w Protokole dodatkowym I z 1977 r. I tak art. 50 Protoko?u zawiera szerok? definicj? osoby cywilnej. Zgodnie z postanowieniami wymienionego art. za osob? cywiln? nale?y uwa?a? ka?d? osob? nie nale??c? do si? zbrojnych i nie bior?cej udzia?u w lev?e en masse (art. 2 Regulaminu haskiego) oraz ktrej nie przys?uguje status je?ca wojennego (art. 4 A pkt 1, 2, 3 i 6 III konwencji genewskiej o traktowaniu je?cw wojennych z 1949 r. oraz art. 43 Protoko?u dodatkowego I). Przepisy art. 50 Protoko?u dodatkowego I nakazuj? domniemywa?, i? w razie w?tpliwo?ci co do statusu danej osoby nale?y uwa?a? j? za osob? cywiln?, ktrej przys?uguje ochrona mi?dzynarodowa.
Z drugiej strony nale?y zaznaczy?, i? jest to tzw. negatywna definicja osoby cywilnej (tak jak w przypadku obiektu cywilnego). A zatem dana osoba b?dzie uwa?ana za osob? cywiln? i w zwi?zku z tym b?dzie przys?ugiwa?a jej pe?na ochrona na mocy prawa humanitarnego, je?li nie b?dzie cz?onkiem si? zbrojnych. Natomiast osoby cywilne, ktre uczestnicz? bezpo?rednio w dzia?aniach zbrojnych, nie korzystaj? z ochrony okre?lonej przepisami prawa humanitarnego, przez czas trwania takiego uczestnictwa.
Zgodnie z art. 50 ust. 2 poj?cie ludno?? cywilna obejmuje wszystkie osoby cywilne, tak?e dzieci, ktre korzystaj? z oglnej ochrony przed niebezpiecze?stwami wynikaj?cymi z operacji wojskowych.
W celu skutecznej ochrony przed niebezpiecze?stwami wynikaj?cymi z operacji wojskowych w Protokole I zamieszczono szereg przepisw, ktre uzupe?niaj? prawo konfliktw zbrojnych dotycz?ce prowadzenia operacji wojskowych. Ta wi?c obecno?? w?rd ludno?ci cywilnej pojedynczych osb nie odpowiadaj?cych okre?leniu osoby cywilnej nie pozbawia tej ludno?ci jej cywilnego charakteru. Ta kategoria osb nie mo?e by? przedmiotem atakw i represaliw Zabronione s? akty i gro?by u?ycia przemocy, ktrych g?wnym celem jest zastraszanie ludno?ci cywilnej, zabronione s? ataki bez rozr?nienia, co oznacza ataki: a) ktre nie s? skierowane przeciwko celowi wojskowemu, b) w ktrych stosuje si? metody i ?rodki walki, jakie nie mog? by? ograniczone do okre?lonego celu wojskowego, c) w ktrych skutki zastosowanych metod i ?rodkw walki nie mog? by? ograniczone, zgodnie z przepisami prawa humanitarnego.
Dla ochrony dzieci przed skutkami dzia?a? wojennych istotne znaczenie ma zasada, jak twierdzi prof. R. Bierzanek- wed?ug ktrej ataki powinny by? skierowane przeciwko okre?lonemu celowi wojskowemu, a dobra cywilne nie powinny by? celem atakw ani i represaliw (art. 52 ust. 1). Nale?y domniemywa? my?l przepisw art. 52 ust. 3 ?e dobra normalnie przeznaczone do u?ytku cywilnego takie jak miejsce kultu religijnego, dom, inne pomieszczenia mieszkalne lub szko?a nie s? u?ywane w celu wniesienia rzeczywistego wk?adu do dzia?alno?ci wojskowej (art. 52 ust.3).
Zabronione jest stosowanie przeciwko osobom cywilnym g?odu jako metody prowadzenia wojny. w zwi?zku z tym nie wolno atakowa?, niszczy?, zabiera? lub czyni? nieu?ytecznymi dbr niezb?dnych do przetrwania ludno?ci cywilnej, np. ?rodkw ?ywno?ciowych i obszarw rolniczych. Nie wolno tak?e niszczy? urz?dze? nawadniaj?cych w tym celu, aby uniemo?liwi? ludno?ci cywilnej lub stronie przeciwnej korzystanie z nich (art. 54 ust. 1-2). Przedmiotem atakw nie powinny by? budowle i urz?dzenia zawieraj?ce niebezpieczne si?y, a zw?aszcza zapory wodne, groble i elektrownie j?drowe, nawet gdyby stanowi?y cele wojskowe, je?li takie ataki mog? spowodowa? wyzwolenie si? i w nast?pstwie powa?ne straty w?rd ludno?ci cywilnej (art. 56 ust. 1 Protok? dodatkowy I).
Protok? dodatkowy I zabrania atakowania miejscowo?ci i stref zdemilitaryzowanych tworzonych na mocy art. 59 i 60 tego protoko?u. Strefy te zwi?kszaj? zakres i obszar pozostaj?cy pod szczegln? ochron?, o czym by?a ju? mowa, zawarty w I i IV konwencji genewskiej z 1949 r.
Zgodnie z zasadami wynikaj?cymi z IV Konwencji genewskiej o ochronie osb cywilnych du?e znaczenie dla ochrony dzieci maj? te przepisy prawa humanitarnego, ktre odnosz? si? do zachowania wi?zi rodzinnych. Np. okresie internowania ludno?ci cywilnej cz?onkowie tej samej rodziny, rodzice i dzieci, powinny by? umieszczone w tym samym miejscu internowania z wyj?tkiem przypadkw, w ktrych warunki pracy, wzgl?dy zdrowotne lub stosowanie sankcji karnych i dyscyplinarnych czyni?oby niezb?dnym ich rozdzielenie. Internowani rodzice mog? prosi?, by ich dzieci pozostawione na wolno?ci bez opieki, zosta?y umieszczone razem z nimi. Jak stwierdza art. 82 nale?y przyzna? im konieczne u?atwienia dla prowadzenia ?ycia rodzinnego. A to oznacza, ?e internowani cz?onkowie tej samej rodziny b?d? w miar? mo?no?ci umieszczani w tych samych lokalach i b?d? zakwaterowani oddzielnie od innych internowanych. Ponadto w?rd podstawowych gwarancji okre?lonych w art. 75 Protoko?u dodatkowego I z 1977 r. jest mowa, ?e w razie zatrzymania, uwi?zienia lub internowania rodzin, nale?y je w miar? mo?liwo?ci trzyma? w jednym pomieszczeniu.
Jest to oglny przepis jednak dotycz?cy gwarancji podstawowych przy wszelkich rodzajach pozbawienia wolno?ci. Dodatkowo wzmacnia on postanowienia cytowane powy?ej zawarte w IV konwencji genewskiej z 1949 r. Protok? I zgodnie z art. 74 zobowi?zuje tak?e strony w konflikcie do u?atwie? wszelkimi mo?liwymi sposobami ??czenie rodzin rozproszonych wskutek konfliktw zbrojnych oraz popierania dzia?alno?ci organizacji humanitarnych, ktre po?wi?caj? si? temu zadaniu.

Definicja i status prawny dziecka w ?wietle prawa humanitarnego konfliktw zbrojnych.
Konwencja genewska o ochronie osb cywilnych z 1949 r. pos?uguje si? okre?leniem dzieci poni?ej 15 lat. Tak? sama granic? przyj?to w Protokole dodatkowym I z 1977 r. kiedy w art. 77 ust. 2 stwierdzono: Strony konfliktu poczyni? wszelkie praktycznie mo?liwe kroki, by dzieci poni?ej 15 lat nie uczestniczy?y bezpo?rednio w dzia?aniach zbrojnych; zw?aszcza b?d? powstrzymywa? si? od powo?ywania ich do swych sil zbrojnych. W razie powo?ywania osb mi?dzy 15 a 18 rokiem ?ycia, Strony b?d? stara?y si? da? pierwsze?stwo starszym. Nie jest to norma obowi?zuj?ca w mi?dzynarodowym prawie konfliktw zbrojnych. W wielu przypadkach ustala si? inn? granic? wieku, ktra waha si? od 12 do 18 lat. I tak IV konwencja genewska odnosz?c si? do identyfikacji dzieci, wiek ten okre?li?a na 12 lat: Ponadto Strony do?o?? wszelkich koniecznych stara?, aby wszystkie dzieci poni?ej lat 12 mog?y by? rozpoznane przez zaopatrzenie ich w tabliczki to?samo?ci lub w innych sposb (art. 24).
Nale?y stwierdzi?, ?e w wielu postanowieniach mi?dzynarodowego prawa humanitarnego konfliktw zbrojnych dotycz?cych ochrony dzieci (zw?aszcza IV Konwencja genewska z 1949 r., Protok? dodatkowy I i II z 1977 r.) nie okre?la si? granicy wieku. Mo?na jednak stwierdzi?, ?e gdy przepisy konwencyjne pos?uguj? si? okre?leniem dziecko, dotyczy to osb poni?ej 15 lat. Za przyj?ciem takiego stanowiska przemawia tak?e fakt, ?e prawo humanitarne mwi?c o ochronie ludno?ci cywilnej wymienia grup? osb w wieku od 15 do 18 lat, to jednak nie okre?la tych osb mianem dzieci.

Protok? dodatkowy I stwierdza, ?e dzieci powinny korzysta? ze szczeglnego poszanowania i by? chronione przed wszelkimi postaciami zamachu na obyczajno??; strony konfliktu udziel? im opieki i pomocy, ktrych potrzebuj? z racji na ich wiek lub z jakiegokolwiek innego powodu. Nale?y stwierdzi?, ?e IV Konwencja genewska zawiera wiele postanowie? w zakresie ochrony dzieci to jednak art. 16 wyliczaj?c kategorie osb podlegaj?ce szczeglnej ochronie i poszanowaniu pomija dzieci wymieniaj?c rannych i chorych, inwalidw oraz kobiety ci??arne. A zatem nale?y stwierdzi? za R. Bierzankiem, ?e to dopiero Protok? dodatkowy I z 1977 r. wprowadzi? do prawa mi?dzynarodowego zasad? szczeglnego poszanowania dzieci znajduj?c? zastosowanie we wszystkich sytuacjach wynikaj?cych z konfliktu zbrojnego.

W 1997 r. na konferencji UNICEF i innych organizacji pozarz?dowych przyj?to definicj? dziecka- ?o?nierza- ch?opiec lub dziewczynka poni?ej 18 roku ?ycia, b?d?cy, dobrowolnie lub pod przymusem, cz?onkami jakiej? formacji zbrojnej, oboj?tne rz?dowej lub walcz?cej z jakim? rz?dem liczb? takich dzieci wojny szacowano na 200 ty?. na ca?ym ?wiecie.

W 2002 r. zosta? uchwalony Protok? fakultatywny do konwencji o prawach dziecka dotycz?cy w??czania dzieci w konflikt zbrojny. Kiedy ZO ONZ przyjmowa?o wspomniany protok?, liczba ta wzros?a do 300 tys. Chodzi przede wszystkim o trzy kontynenty: Ameryk? ?aci?sk?, Afryk? i Azj? Protok? nakazuj? stronom, ktre go podpisa?y i ratyfikowa?y do?o?y? wszelkich stara?, by niepe?noletni cz?onkowie si? zbrojnych sygnatariuszy nie uczestniczyli w akcji zbrojnej, zakazuje poboru do wojska m?odocianych poni?ej 18 roku ?ycia. Protok? nakazuje, by podnie?? granic? wieku, w ktrym mo?na si? dobrowolnie zg?osi? do s?u?by, do 15 lat i ?eby ?ciga? wszelkie grupy zbrojne rekrutuj?ce niepe?noletnich do celw militarnych.

Naszą witrynę przegląda teraz 5 gości 

Informujemy, i? w celu optymalizacji tre?ci dost?pnych w naszych serwisach, dostosowania ich do indywidualnych potrzeb ka?dego u?ytkownika, jak rwnie? dla celw reklamowych i statystycznych korzystamy z informacji zapisanych za pomoc? plikw cookies na urz?dzeniach ko?cowych u?ytkownikw. Pliki cookies u?ytkownik mo?e kontrolowa? za pomoc? ustawie? swojej przegl?darki internetowej.Dalsze korzystanie z naszych serwisów internetowych, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies, opisaną w Polityce prywatności.polityka prywatnościo.

Akceptujesz pliki cookie?

EU Cookie Directive Module Information